آیا مرتد شدن مساوی است با کشته شدن ؟؟!
آیا برگشتن از دین اسلام مساویِ با کشته شدن شخص یا نه ؟!
ارتداد در اصطلاح به معنی بازگشت از اسلام به كفر است.
درباره حكم ارتداد دو نظریه وجود داره : گروهي كه اكثر فقيهان گذشته و حال را تشكيل ميده، براينباورند كه ارتداد موجب قتل ميشود. البته ارتداد زنان و مرتد ملي در توبه از اين حكم استثناء شده است.
گروه ديگه كه تعدادشون کم هست، معتقدند ارتداد موجب قتل نيست.
و اما بعضیا حكم قتل مرتد رو يه حكم سياسي و نه حكم شرعي ميدونن كه براي حفظ نظام اسلامي و انجام مسئوليتهاي حكومت در قبال جامعه صادر شده است.
"مجازات اعدام در مورد مرتد فطري يك حكم سياسي است كه براي حفظ كيان جامعه اسلامي و نظام آن و حفظ وحدت و انسجام و يكپارچگي تعيين شده است". (1)
شهيد مطهري در يادداشتهاي خود ظاهراً همين نظريه را پذيرفته است. (2)
با نگاهی دیگه در روايات ارتداد معلوم می شه كه حكم قتل در اين روايات مربوط به صدر اسلام و دوران تأسيس جامعه اسلامي است، نه براي هميشه، از آونجا كه در آغاز ظهور اسلام و شكلگيري جامعه اسلامي، دين و آموزههاي ديني به صورت ژرف و ريشه دار توسعه نيافته و جامعه اسلامي پر از تازه مسلمانان بود كه به شكل ابتدايي با اسلام آشنا بودن و از طرف ديگه توطئه و دشمني آشكار مشركان، به ويژه يهوديان براي سست كردنِ پايههاي ايماني مردم به شدت جريان داشت. پيامبر اكرم(صل الله علیه و آله) جهت جلوگيري از اين توطئهها و دشمنيها براي بيرون رفتن از دائره اسلام (ارتداد) حكم قتل را تشريع فرمود تا كسي جرأت نكند به قصد توطئه و متزلزل كردنِ باورهاي ايماني مردم مسلمان وارد اسلام شود، سپس بيرون رود. اين كه برخي اسلام آورند و مدتي خود را در زمره ی مسلمانان قرار دهند، سپس از آن بيرون روند، موجب تزلزل در ايمان و اعتقاد مردم و طبعاً تزلزل در كل اركان جامعهاي است كه بر اساس دين و باورهاي ديني شكل گرفته و قوانين آن توسط دين تعيين ميشود.
با توجه به اين مسئله، كسي كه صرفاً به حقانيت ديني (غیر از اسلام) معتقد شده و در مقابل جامعه موضعگيري نكرده، حكم ارتداد رو نداره.
بلكه تنها كسي رو شامل ميشه كه به اظهار يا تبليغ بپردازه، و در حقيقت قيام برضد حاكميت اسلامي و انسجام و وحدت اون بكند
با توجه به مطالبي كه گفته شد، بعضی ديگر بر اين باورند كه حكم قتل براي مرتد گرچه حکمی هميشگي است، اما از لحاظ موضوع مربوط و مقيد به حالت ويژهاي است كه اگه اون حالت نبود، حكم جاری نميشه درباره اين قيد ديدگاههاي متفاوت مطرح شده است:
برخي قيد ياد شده رو اظهار و اعلان ميدونن. بر اين اساس اصل ارتداد به معناي بازگشتن از اسلام يا شك و ترديد در حقانيت اسلام، موجب قتل نيست، بلكه تنها هنگامي حكم به وجوب قتل ميشه كه مرتد، ارتداد و بي اعتقادياش رو به اسلام اظهار و اعلام كنه.
بعضي ديگر قيد ياد شده رو علم و آگاهي به حقانيت اسلام ميدونن. بنابراين ديدگاه ارتداد هنگامي موجب قتل ميشه كه به رغم علم به حقانيت اسلام صورت گرفته باشه. اگه ارتداد ناشي از جهل به اسلام يا شك در حقانيت اون باشه، موجب قتل نيست.
طرفداران اين نظريه از قيد ياد شده به گونههاي مختلفي تعبير كردن: برخي گفتهاند ارتداد همراه با انكار اسلام باشه. بعضي ديگه گفتند ارتداد ناشي از تقليد نباشه. همه اين تعبيرات اشاره به يك حقيقت داره و اون اينكه ارتداد بايد به رغم علمِ به حقانيت اسلام صورت گرفته باشه، نه در نتيجه عوامل ديگه.
پي نوشتها:
1. مكارم شيرازي، ناصر، مكتب اسلام، سال 24، شماره 6.
2. يادداشتهاي شهيد مطهري، قم، چ صدرا، ج 2، ص 316.
